Kernwaarden van een bedrijf: voorbeelden die gedrag sturen

Leestijd13 min
Publicatiedatum18/11/2026
Geschreven door
Man in donkerblauwe polo en grijze broek leunt tegen een bureau. Achtergrond met poster van het nummer 26 en kurkwand. Lachend gezicht.
Stijn de Jong
Een vlag met de tekst "Welkom thuis" staat buiten voor een modern gebouw met glazen wanden en een overkapping.

De kernwaarden van een bedrijf zijn de paar principes die bepalen hoe je mensen beslissen en handelen, ook als er niemand meekijkt. De meeste lijstjes met kernwaarden voorbeelden helpen je daar weinig mee, omdat ze woorden geven die elk bedrijf kan ophangen. Een kernwaarde gaat pas werken als iedereen weet welk gedrag erbij hoort. Dan kun je erop aannemen, elkaar erop aanspreken en er eerlijk op beoordelen.

Waarom lijken alle kernwaarden op elkaar?

Zoek op kernwaarden voorbeelden voor je bedrijf en je krijgt lijsten. Vijftig woorden, honderd woorden, soms een pdf om uit te printen. Betrouwbaar, betrokken, integer, innovatief, samen. Je kiest er vijf, het MT is het er op een heidag vrij snel over eens, en een paar weken later hangen ze in de kantine.

Daar is niets mis mee, tot het moment dat iemand er iets mee moet. Bij woningcorporatie Bergopwaarts zagen we dat heel scherp. Ze hadden kernwaarden, en betrokken was er een van. Maar wat betekent betrokken als een eindinspectie uit de hand dreigt te lopen? Of als een huurder aan de telefoon vertelt dat de huur deze maand niet gaat lukken? Op zo'n moment heb je niets aan een woord. Je hebt iets nodig wat je kunt doen.

De woorden op die lijstjes lijken op elkaar omdat het woorden zijn die iedereen wil zijn. Niemand hangt "onbetrouwbaar" aan de muur. En zo staat er bij de installateur, het accountantskantoor en de zorginstelling verderop ongeveer hetzelfde rijtje. Wij noemen dat het gemiddelde. Het zegt niets over hoe goed die bedrijven zijn. Het betekent alleen dat je het verschil van buiten niet meer ziet, en van binnen ook niet.

Poster met tekst "Welkom bij Bergopwaarts" op een deur met houten omlijsting, naast een zwarte brievenbus.

De definitie

Wat zijn kernwaarden?

Kernwaarden zijn de drie tot vijf principes die bepalen hoe je mensen beslissen en handelen, ook als er niemand meekijkt. Ze zeggen niet wat je doet, en ook niet waar je naartoe wilt. Ze zeggen hoe je het doet, en waar je aan vasthoudt op het moment dat het je iets kost.

Dat laatste maakt het verschil met normen en waarden in het algemeen. Eerlijk zijn, op tijd komen, je afspraken nakomen: dat hoort bij fatsoenlijk werken en dat verwacht je van iedereen, waar ze ook werken. Een kernwaarde is een keuze die bij jullie past, en die een ander bedrijf heel goed anders zou kunnen maken.

De ondergrens

Waarom doen de meeste kernwaarden niets?

Omdat ze een ondergrens beschrijven in plaats van een keuze. Integer is daar het duidelijkste voorbeeld van. Dat je integere mensen wilt, spreekt voor zich. Alleen, welk bedrijf neemt bewust iemand aan die liegt over zijn cv? Als iedereen het al vraagt, onderscheidt het je niet. En het helpt een collega ook niet als hij moet kiezen tussen twee opties die allebei netjes zijn.

Ondergrenzen zijn belangrijk. Schrijf ze op, bijvoorbeeld in je personeelshandboek. Zet ze alleen niet tussen je kernwaarden, want daar nemen ze de plek in van de woorden die laten zien wie jullie zijn.

Ondergrens

Kernwaarde

Voorbeeld

Integer, betrouwbaar, respectvol

Échte aandacht: een eerlijk nee, met uitleg en een alternatief

Wie heeft het

Elk fatsoenlijk bedrijf

Alleen jullie, op jullie manier

Wat het vraagt

Netjes werken

Een keuze die je soms iets kost

Waar het staat

In je personeelshandboek

In hoe je aanneemt, aanspreekt en beoordeelt

Er is nog een tweede reden. Veel van de lijstjes die je online vindt, komen uit oefeningen voor persoonlijke waarden. Wat vind jij belangrijk in het leven, wat voor mens wil je zijn? Voor een zzp'er kan dat werken, want daar is het bedrijf de persoon. In een organisatie van veertig of tachtig mensen komen kernwaarden ergens anders vandaan. Ze zitten in wat de beste mensen in het bedrijf al doen, elke dag, zonder dat iemand het ze heeft gevraagd. Wat de directeur graag zou willen zijn, is een ander gesprek.

Bord met de tekst "Welkom thuis" voor een modern glazen gebouw, met schaduwen op de stenen vloer.

Het gedrag

Wanneer werkt een kernwaarde wel?

Een kernwaarde werkt als iedereen weet wat hij moet doen. Wat je zegt tegen een klant die iets wil wat niet kan. Wat je doet als een collega een fout maakt waar jij last van hebt. Hoe je die lastige mail beantwoordt op vrijdagmiddag. Pas als dat helder is, wordt een waarde iets waar je op kunt sturen.

En dan gebeurt er iets wat met een los woord nooit lukt. Je kunt er beslissingen over mensen op nemen. In een sollicitatiegesprek vraag je naar een situatie waarin iemand precies dat gedrag liet zien, en je hoort meteen of het antwoord klopt. Je spreekt een collega er op een gewone dinsdag op aan zonder dat het persoonlijk wordt, omdat jullie allebei weten waar je het over hebt. In een beoordeling kun je uitleggen waarom iemand zo goed past. En als het niet klopt, kun je ook uitleggen waarom je afscheid neemt, zonder dat het voelt als willekeur.

Werk je met EOS?

Veel bedrijven die met EOS werken, kennen de People Analyzer. Je zet je kernwaarden bovenaan, je mensen eronder, en per waarde geef je een plus, een plusmin of een min. Een sterk hulpmiddel, op voorwaarde dat de waarden over gedrag gaan. Probeer iemand maar eens een min te geven op "betrokken". Dan gaat het gesprek al snel over wat betrokken eigenlijk betekent, en over de vraag of jij die persoon wel mag. Geef je een min op "een eerlijk nee, met uitleg en een alternatief", dan praat je over iets wat jullie allebei hebben zien gebeuren.

Bij Stuurmen werken we zelf ook zo. In onze reviews kijken we per kernwaarde hoe iemand past, en elke score hangt aan iets wat iemand deed of liet liggen. Een gevoel telt niet. Dat maakt het gesprek eerlijker, voor allebei.

Een kernwaarde werkt pas als iedereen weet wat hij moet doen.

Stijn de JongStuurmen Branding Agency
Bouwbord van Bergopwaarts in de nieuwe visuele identiteit

Voorbeelden

Voorbeelden van kernwaarden die wel werken

Bergopwaarts is een woningcorporatie met zo'n 45 medewerkers. Samen met de teams hebben we uitgezocht wat hun drie kernwaarden betekenen op een gewone werkdag. Hoe ze het zelf zouden zeggen, niet hoe het op een poster staat.

De eerste is Échte aandacht. Belt er een huurder met een betalingsachterstand, dan laat je hem eerst vertellen wat er speelt. Daarna ben je eerlijk, ook als het antwoord nee is, en denk je mee over wat er wel kan. Een nee hoort erbij. Het verschil zit in hoe je hem brengt.

De tweede is Altijd in de buurt. Dat betekent dat je in de wijk te zien bent, ook als er niks aan de hand is. En op kantoor betekent het dat je de telefoon pakt naar een collega van een andere afdeling, in plaats van een probleem een verdieping hoger te leggen.

De derde is Maak het samen mogelijk. Loopt een huurder vast, dan haal je er meteen de gemeente of een zorgpartner bij en kijk je wat er binnen de regels wel kan. Je wacht niet tot iemand anders het oppakt.

Wat deze waarden sterk maakt, is dat ze ook gelden voor hoe collega's met elkaar omgaan. Échte aandacht betekent dan dat je elkaar laat uitpraten en luistert zonder meteen een oordeel klaar te hebben. Altijd in de buurt betekent dat je één team bent, zonder drempels tussen afdelingen. En bij Maak het samen mogelijk hoort dat je de ruimte en het vertrouwen krijgt om zelf iets op te pakken. Een huurder merkt het verschil aan de telefoon. Een collega merkt het in de eerste week.

Bij Ceban zag het er anders uit, al was het probleem hetzelfde. Ceban maakt geneesmiddelen die nergens anders te krijgen zijn, voor apotheken en hun patiënten. Er lagen al kernwaarden, maar op de werkvloer voelden ze abstract. Ze kwamen vooral voorbij in beoordelingsgesprekken, en veel minder op een gewone werkdag in de productie.

De nieuwe kernwaarden zijn drie korte opdrachten: See it. Claim it. Solve it. Zien wat een ander over het hoofd ziet, voordat het urgent wordt. Iets oppakken in plaats van zeggen dat het niet van jou is. En het dan ook oplossen, praktisch en zonder omwegen, want goed genoeg nu is beter dan perfect over een maand. Niemand hoeft uit te leggen wat Claim it betekent als er iets blijft liggen.

Onze eigen kernwaarden werken op dezelfde manier. No Bullshit Bingo klinkt als een grap, en dat mag ook. Maar het betekent iets heel concreets: je zegt wat je denkt, oprecht en direct, ook als de boodschap ongemakkelijk is. Tegen een klant en tegen elkaar. Lead by example is bij ons minder groots dan het klinkt. Je bent op tijd, omdat je de tijd van een ander serieus neemt. En maak je een fout, dan meld je hem zelf en los je hem op.

Geen van deze woorden is bijzonder. Het gedrag erachter wel.

Pashouder voor medewerkers van Bergopwaarts

De aanpak

Hoe vertaal je kernwaarden naar gedrag?

Begin bij wat er al is. Kernwaarden verzin je niet, je vindt ze. Een goede eerste vraag aan je MT: van welke drie collega's zou je er graag tien willen hebben? En wat doen die mensen dan precies? De antwoorden op die vraag zijn bijna altijd gedrag. Daar zitten je kernwaarden, je moet ze alleen nog een naam geven.

Haal het daarna op bij de mensen zelf. Bij Bergopwaarts gebeurde dat op een medewerkersdag en in sessies met de teams. Zij weten hoe een eindinspectie loopt en hoe het voelt als de telefoon gaat en je weet dat het een lastig gesprek wordt. Als zij het gedrag zelf opschrijven, wordt het ook van hen. Dat werkt beter dan elke uitrol die je kunt bedenken.

Geef elke waarde twee of drie gedragingen. Niet meer, want dan onthoudt niemand het. En zo concreet dat je het zou herkennen als je erlangs liep. "We zijn klantvriendelijk" haalt die toets niet. "Je belt een huurder terug op de dag dat je het belooft" wel. Wij tekenen het vaak als een ring: in het midden de belofte van het merk, daaromheen de kernwaarden, en in de buitenste ring het gedrag. Die buitenste ring is waar het merk de organisatie in gaat.

Luister dan goed naar de mensen die zeggen dat het niet haalbaar is. Er zit bijna altijd iets in. Bij Bergopwaarts vonden collega's de eerste versie te ambitieus, omdat ze vaak een nee moeten verkopen. Daarom werd "Thuis in elke stap" uiteindelijk "Thuis bij elke stap". Een klein woord, maar wel het verschil tussen een belofte die je elke dag breekt en een die je kunt waarmaken. Het team voegde ook zelf "samen" toe aan een van de kernwaarden. Een kernwaarde die niemand kan halen, maakt mensen sneller cynisch dan helemaal geen kernwaarden.

Leg het gedrag tot slot in de momenten die ertoe doen. In de vacature, zodat een kandidaat leest wat hij hier krijgt en niet alleen wat hij moet kunnen. In het sollicitatiegesprek. In de eerste weken. In de reviews, en ook in het afscheid. Bij Bergopwaarts kwam het zelfs terug in een gewone brief over onderhoud, die nu vanuit de huurder geschreven wordt. En voor de lastigste beslissingen maakten we een besliskompas, zodat je niet elke keer opnieuw hoeft uit te vinden wat de kernwaarden in die situatie van je vragen.

Hoe weet je of je kernwaarden werken?

Drie vragen zeggen genoeg.

Hoe weet je of je kernwaarden werken?

Drie vragen zeggen genoeg.

Kan een concurrent precies hetzelfde zeggen?

Leg je rijtje naast dat van drie bedrijven in je sector. Kun je de namen omwisselen zonder dat iemand het merkt, dan heb je ondergrenzen opgeschreven en geen kernwaarden.

Kun je iemand erop aanspreken?

Stel je voor dat je het morgen moet doen, bij een collega die je graag mag. Weet je precies wat je gaat zeggen, en weet hij meteen wat je bedoelt? Dan werkt het. Begint het gesprek met de vraag wat de waarde betekent, dan nog niet.

Kost het je weleens iets?

Een kernwaarde die nooit in de weg zit, heeft je ook nooit hoeven helpen kiezen. Een eerlijk nee kost een ongemakkelijk gesprek. Zeggen wat je denkt kost soms een klant die liever iets anders had gehoord. Dat is precies waarom het werkt: iedereen ziet dat je het meent.

En kijk tot slot waar je ze tegenkomt. Staan ze alleen in de kantine en op de website, dan zijn het woorden. Kom je ze tegen in een vacature, in een sollicitatiegesprek en in de eerste week van een nieuwe collega, dan zijn het kernwaarden.

Werkgeversmerk

Wat hebben kernwaarden met je werkgeversmerk te maken?

Een sollicitant merkt in het eerste gesprek al of klopt wat je belooft, en een nieuwe collega weet het na een week zeker. Zijn je kernwaarden alleen woorden, dan belooft je vacature iets wat de werkvloer niet herkent. Hoort er gedrag bij, dan is je werkgeversmerk heel eenvoudig: het is hoe het er bij jullie aan toegaat, eerlijk opgeschreven.

Daarom begint employer branding ook niet bij HR, en niet bij een campagne. Het begint bij de vraag hoe je hier met elkaar en met je klanten omgaat. Bij Bergopwaarts liepen de kernwaarden daarom door de hele employee journey, van de vacature tot het afscheid. Hoe dat precies ging, lees je in de case.

Een kartonnen doos met de tekst "Wordt dit jouw nieuwe thuis?" steekt uit een raam van een wit bakstenen gebouw.

In de praktijk

Wat dit betekent in de praktijk

Voor ons is dit geen los onderdeel naast het merk. Kernwaarden met gedrag zijn de plek waar een merk de organisatie in gaat. De positie die je kiest, het verhaal dat je vertelt, de belofte aan je klanten: het blijft allemaal papier zolang niemand weet wat het betekent als de telefoon gaat.

Daarom werken we van binnenuit. We halen op wat er al leeft, bij de mensen die het bedrijf elke dag dragen, en maken het zo concreet dat een nieuwe collega na een week weet wat er van hem verwacht wordt. Pas dan heb je een merkcultuur waar je op kunt sturen.

Heb je al kernwaarden, van een heidag of uit EOS, dan hoef je niet opnieuw te beginnen. Dan begint het werk bij de vraag die bijna niemand zich stelt: wat doe je morgen anders?

Wat doe je morgen anders? Als niemand dat kan zeggen, hangen je kernwaarden nog aan de muur.

Stijn de JongStuurmen Branding Agency
Overzicht van het Stuurmen-kantoor met keuken, werkplekken, planten en industriële details

Veelgestelde vragen over kernwaarden

Kernwaarden zijn de drie tot vijf principes die bepalen hoe je mensen beslissen en handelen, ook als er niemand meekijkt. Ze beschrijven hoe je werkt, en waar je aan vasthoudt als het je iets kost. Een goede kernwaarde heeft gedrag erbij dat iedereen in de organisatie herkent, zodat je erop kunt aannemen, aanspreken en beoordelen.

Drie tot vijf. Meer onthoudt niemand, en dan kies je niet meer. Bergopwaarts heeft er drie, wij hebben er vier. Belangrijker dan het aantal is dat elke kernwaarde twee of drie concrete gedragingen heeft. Vijf woorden zonder gedrag doen minder dan drie woorden met.

Normen en waarden gelden overal: eerlijk zijn, je afspraken nakomen, respect voor elkaar. Die verwacht je van iedereen, in elk bedrijf. Kernwaarden zijn de keuzes die bij jullie organisatie horen en die een ander bedrijf heel goed anders zou kunnen maken. Normen zijn de ondergrens, kernwaarden laten zien wie je bent.

Begin bij de mensen die het al goed doen en kijk wat ze doen. Haal het gedrag op bij je teams, geef elke waarde twee of drie concrete gedragingen, en toets of het haalbaar is op een gewone werkdag. Leg ze daarna in de momenten die ertoe doen: werving, onboarding, reviews en afscheid. Kernwaarden verzin je niet op een heidag, je vindt ze in je organisatie.

Dan ligt het belangrijkste werk al klaar. EOS laat je kernwaarden vinden en vraagt je om mensen erop aan te nemen en te beoordelen. Wat vaak ontbreekt, is het gedrag per waarde. Zonder dat wordt een score in de People Analyzer al snel een mening. Wij bouwen voort op wat er ligt en vertalen het naar gedrag dat je teams herkennen, en daarna naar je merk en je werkgeversmerk.

Dat hangt af van de omvang van je organisatie en van wat er al ligt. Heb je al kernwaarden, bijvoorbeeld uit EOS, dan is het werk kleiner dan wanneer je bij nul begint. We maken altijd een voorstel op maat. Meer over hoe we dit aanpakken lees je bij merkcultuur.

Contact met Stuurmen

Stijn de Jong in donkerblauwe polo en grijze broek leunt tegen een bureau. Achtergrond met poster van het nummer 26 en kurkwand. Lachend gezicht.

Hangen jullie kernwaarden nog aan de muur?

Dan zit het gedrag er waarschijnlijk al, alleen heeft niemand het nog opgeschreven. Plan een gesprek, dan kijken we samen wat jullie kernwaarden betekenen op een gewone werkdag.